Συνδεθείτε με την ηλεκτρονική κοινότητα του σχολείου μας:





Υπενθύμιση στοιχείων εισόδου Ανάκτηση στοιχείων εισόδου
Εγγραφή Εγγραφή
Φεβ 2019 Μάρ 2019 Απρ 2019
Δε Τρ Τε Πέ Πα Σα Κυ
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
Πλήρες Ημερολόγιο

Είμαστε... Κοινωνικοί!

Facebook Twitter Reader
Αύξηση Μεγέθους Γραμματοσειράς Μείωση Μεγέθους Γραμματοσειράς Επαναφορά Κανονικού Μεγέθους Γραμματοσειράς
Παναγιώτης Ζερβός - Ένας κορυφαίος Μαθηματικός PDF Εκτύπωση E-mail
Πέμπτη, 09 Δεκεμβρίου 2010 14:55
Ευρετήριο Άρθρου
Παναγιώτης Ζερβός - Ένας κορυφαίος Μαθηματικός
Ο Ερευνητής Μαθηματικός Π. Ζερβός
Διεθνής Αναγνώριση
Ανέκδοτο Ερευνητικό Μαθηματικό Έργο
Θεμελιωτής της Διαβαλκανικής Μαθηματικής Συνεργασίας
Ο Πανεπιστημιακός Δάσκαλος
Πρωτότυπες ερευνητικές εργασίες
Όλες οι Σελίδες

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Σ. ΖΕΡΒΟΣ (1878 – 1952)

Παναγιώτης Σπ. Ζερβός

Το παρακάτω άρθρο, προέρχεται από την εφημερίδα Κ. ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ και την ιστοσελίδα του "Συνδέσμου Φίλων Κ. Καραθεοδωρή", του μεγαλύτερου ελληνικής καταγωγής μαθηματικού του 20ου αιώνα. Το άρθρο αναφέρεται στον Παναγιώτη Σπ. Ζερβό, Μαθηματικό, Καθηγητή Πανεπιστημίου Αθηνών, Πρύτανη και Ακαδημαϊκό, έναν εκ των τριων ιδρυτών του σχολείου μας.

ΠΑΙΔΙΚΑ ΚΑΙ ΝΕΑΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ

Ο Παναγιώτης Σ. Ζερβός γεννήθηκε στα Ζερβάτα της Κεφαλονιάς το 1878. Σώζεται από την πατρική του οικία η χάραξη των θεμελίων στο ορεινό έδαφος. Οι Ζερβοί είναι παλαιοί κάτοικοι της Κεφαλονιάς. Οι αρχαιότεροι στην Κεφαλονιά Ζερβοί μνημονεύονται σε πρακτικό της 12ης Ιουλίου 1264 μ.Χ. Γενάρχης των Ζερβών, στους οποίους ανήκει και ο Παναγιώτης Ζερβός, είναι ο ιερέας Χριστόδουλος Ζερβός. Οι απόγονοι του Χριστόδουλου Ζερβού ονομάστηκαν και «Παπαδάτοι» επειδή κατά παράδοση ένα τουλάχιστον παιδί από κάθε γενιά γινόταν ιερέας.

Ο Παναγιώτης Ζερβός
Ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών
Παναγιώτης Ζερβός

Ήταν μέλος πολυμελούς οικογένειας. Ο πατέρας του Σπυρίδων Ζερβός (Παπαδάτος) και η μητέρα του Αναστασία (το γένος Μοντεσάντου) απέκτησαν εννέα παιδιά, τρεις γιους, τον Ιωάννη (1874 – 1944) άνδρα λογιότατο, στοχαστή και ποιητή – λογοτέχνη, τον Παναγιώτη, έναν από τους διαπρεπέστερους Μαθηματικούς, και το Χρίστο καθώς και έξι κόρες από τις οποίες η Μαρία Ζερβού αφοσιώθηκε στα Μαθηματικά της Δημόσιας Μέσης Εκπαίδευσης, όπου διακρίθηκε ως συγγραφέας διδακτικών βιβλίων με επιστημονικό και κριτικό πνεύμα. Θεωρείται γενικά, ότι τα παιδιά όφειλαν πολλά και στη μέτριας μεν μορφώσεως αλλά με βαθιά Χριστιανική πίστη, αφοσίωση στην εκκλησία, πνευματικά προσόντα και αισθήματα αγάπης, μητέρα τους.

Η παράδοση της οικογένειας του Π. Ζερβού ήταν άσχετη με τα Μαθηματικά, έλεγαν δε ότι μόνο κάποιος θείος του μηχανικός είχε ιδιαίτερη κλίση σ’ αυτά. Ο πατέρας του ήταν έμπορος. Έτρεφε όμως ιδιαίτερη αγάπη στην Ιατρική επιστήμη και ενίοτε έδινε σωστές ιατρικές συμβουλές. Ο Π. Ζερβός λάτρευε κυριολεκτικά τους γονείς του και γενικά αγαπούσε όλη την οικογένεια, για την οποία θυσιάστηκε εκούσια, ως νέος.

Κατά την περίοδο της προσχολικής ηλικίας του Π. Ζερβού, οι οικογένειά του ολόκληρη μετοίκησε στην Κέρκυρα, όπου ο πατέρας του ίδρυσε συνεταιρικά με τον εύπορο έμπορο Μαργαρίτη βιοτεχνία κηροποιΐας. Εκεί ο Παναγιώτης Ζερβός φοίτησε στο Εκπαιδευτήριο Οικονόμου (1884 – 1889) και στη συνέχεια στο Γυμνάσιο Κέρκυρας (1889 – 1893), όπου είχε ήδη διακριθεί ο αδερφός του Παναγιώτης Ζερβός Ιωάννης, ενώ ο ίδιος ήρθε σε ρήξη με τον ντόπιο, μεγάλου κύρους, καθηγητή των Μαθηματικών, επειδή έδινε δικές του λύσεις σε διάφορα προβλήματα, διαφορετικά από τους καθηγητές του. Σε μια γραπτή εξέταση του μαθήματος των Μαθηματικών ο Ζερβός πριν ασχοληθεί με τη λύση των θεμάτων στην δική του κόλλα συμπλήρωσε την κόλλα ενός αδύνατου στο μάθημα αυτό συμμαθητή του. Το γεγονός έπεσε στην αντίληψη του καθηγητή, ο οποίος διέκοψε την εξέταση και τον άφησε επανεξεταστέο στα Μαθηματικά… Μετά από πολλά χρόνια, όταν ο Ζερβός ως επιστήμων μαθηματικός διεθνούς προβολής, αναγνωρίσεως και κύρους μεσουρανούσε στο Μαθηματικό Επιστημονικό Στερέωμα, ο ίδιος καθηγητής τον περίμενε στην προκυμαία για να του εκφράσει αναδρομικά τη λύπη του για όσα συνέβησαν τότε, έλαβε όμως τη μεγαλόψυχη και παρηγορητική απάντηση:«Μέ ὠφελήσατε».

Η πορεία του Π. Ζερβού προς την επιστημονική κατάρτιση, ολοκλήρωση και δημιουργία συνάντησε εμπόδια, διότι η οικογένειά του δοκιμάστηκε σκληρά από φτώχεια, παιδική θνησιμότητα και φυματίωση. Οι μικρές του αδερφές Αγγελική και Φιλένη πέθαναν, η επιχείρηση του πατέρα του απέτυχε, η οικογένειά του μετακόμισε στην Αλεξάνδρεια και εκεί πέθανε ο πατέρας του το 1894, εγκαταλείποντάς τους χωρίς πόρους. Ενώ δε ο ίδιος είχε ήδη συμπληρώσει τις γυμνασιακές του σπουδές στην εκεί γαλλική σχολή της πόλης των Fréres, η οικογένεια σκέφτηκε να βάλει τον δεκαεξάχρονο Π. Ζερβό φύλακα σε φαρμακαποθήκη. Η προταθείσα λύση δεν ικανοποίησε καθόλου το φιλομαθές και ερευνητικό πνεύμα του Ζερβού. Ο έρωτάς του προς τα μαθηματικά ήταν ισχυρότερος από κάθε άλλη απασχόληση, γι’ αυτό και ήρθε στην Αθήνα, σε ηλικία 16 ετών, μόνος και χωρίς πόρους, γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών στα Μαθηματικά το πανεπιστημιακό έτος 1894 – 95.

Κατά τα δύο πρώτα πανεπιστημιακά του έτη 1894 – 1896 διέμεινε μόνος του σε μία σοφίτα και είχε ως πόρους τα έσοδα από τα ιδιωτικά του μαθήματα. Τα αμέσως επόμενα έτη των πανεπιστημιακών του σπουδών ήρθε στην Αθήνα ολόκληρη η οικογένειά του (εκτός του αδερφού του, Ιωάννη, ο οποίος έμεινε στην Αλεξάνδρεια) και συντηρούσε όλη την οικογένεια από τα έσοδα των ιδιωτικών του παραδόσεων, από τα οποία απέκτησε φήμη καλού δασκάλου.

Ο νεότερος αδερφός του Χρίστος στρατεύθηκε και πέθανε από φυματίωση. Κάτω από τις συνθήκες αυτές (1899 – 1902 και 1906 – 1917) ο Ζερβός αντιμετώπισε ως άνθρωπος γεμάτος αγάπη για την οικογένειά του, μια μεγάλη περίοδο βιοπάλης και συγχρόνως άκρως ζηλευτής ερευνητικής επιστημονικής παραγωγής.

Μέσα στην βιοπάλη του, είχε την ευτυχία να φοιτήσει στο Πανεπιστήμιο Αθηνών την περίοδο της πνευματικής του ακμής, την οποία εξέφραζαν στα Μαθηματικά ο Κυπάρισσος Στέφανος και ο Ιωάννης Χατζιδάκης, ενώ βρισκόταν ακόμη στις πανεπιστημιακές αίθουσες η ανάμνηση του Νικολάου Νικολαϊδη, τον οποίο δεν πρόλαβε να συναντήσει ο Παναγιώτης Ζερβός. Επανερχόμενος στις αναμνήσεις της νεότητάς του, στο τελευταίο έτος της ζωής του, το 1951, έλεγε κατ’ ιδίαν, για το Νικολαϊδη: «Τόν ἒλεγαν μυαλό Poincaré».

Είχε γράψει το Φεβρουάριο του 1938 στο «Λαϊκό Πανεπιστήμιο» της Βραδυνής, σχετικά: «Ὁ Νικόλαος Νικολαϊδης θεωρεῖται ἐκ τῶν καλυτέρων Ἑλλήνων μαθηματικῶν ἀπό τῆς ἱδρύσεως τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν καί διεθνοῦς φήμης ἓνεκα τῆς σημαντηκότητος τῶν ἐπιστημονικῶν του ἐρευνῶν. Ἒγραψε πλείστας πρωτοτύπους ἐπιστημονικάς πραγματείας εἰς διάφορα θέματα τῆς ἐπιστήμης του, πολλαί τῶν ὁποίων ἀπωλέσθησαν, ἄλλαι δέ ἀναγράφονται, λόγῳ τῆς μεγάλης τῶν σπουδαιότητος εἰς διάφορα ἐπιστημονικά περιοδικά. Πάντως, ὁ Νικολαϊδης, ἦτο προικισμένος μέ ἐξαιρετικήν μαθηματικήν ἰδιοφυΐαν»

Την εποχή που φοιτούσε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών ο Π. Ζερβός οι διδακτικές συνθήκες ήταν ιδανικές. Δίδασκαν και τη θεωρία και τις ασκήσεις των Μαθηματικών πάντοτε οι ίδιοι καθηγητές (αργότερα και υφηγητές, όπως οι μετά τις έρευνές τους στο Παρίσι, Π. Ζερβός και Γ. Ρεμούνδος). Μόνο ο Κυπάρισσος Στέφανος και ο Ιωάννης Χατζιδάκης είχαν ψυχρές σχέσεις μεταξύ τους. Η πανεπιστημιακή τάξη του Π. Ζερβού αριθμούσε δέκα φοιτητές, μεταξύ των οποίων ο μετέπειτα συνάδελφός του στο Η΄ Γυμνάσιο Αθηνών Μίσιας και ο καπνοβιομήχανος Επαμεινώνδας Παπαστράτος, ο οποίος πάντοτε ενίσχυε πρόθυμα την Ελληνική μαθηματική κίνηση. Από την ίδια φοιτητική τετραετία προέρχονταν ο μαθηματικός Γεώργιος Α. Γιαβάσης, ο οποίος στο κλασικό σύγγραμμα «Leçons D’ Algebre» του Briot, το οποίο δώρισε στον Π. Ζερβό γράφει:

«Ἐλάχιστον δεῖγμα φιλίας. Ἐνθυμοῦ τῷ 1894 – 1895 και 1895 – 1896, ὁδός Μασσαλίας ἀρ. 18 ἐν τῷ ὑπερώῳ», ο μετέπειτα γνωστός από το πολυσχιδές και αξιόλογο μαθηματικό συγγραφικό έργο του για την Μέση Παιδεία Νικόλαος Νικολάου και ο διακεκριμένος αργότερα στην λογοτεχνία με το ψευδώνυμο Στέφανος Δάφνης, μαθηματικός Θρασύβουλος Ζωϊόπουλος.

Ένα χρόνο πριν εισαχθεί ο Ζερβός στο Πανεπιστήμιο αποφοίτησε από κει ο Ν. Χατζιδάκης (1893), ο γιος του Ιωάννη και μετέπειτα διαπρεπής καθηγητής της Γεωμετρίας σ’ αυτό. Αυτός υπήρξε πάντα πολύ συνδεδεμένος, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο, με τον Π. Ζερβό Έλληνας μαθηματικός της εποχής εκείνης, και από τη συνεργασία τους προέκυψαν καρποί σημαντικοί για το Έθνος (προπολεμική ακμή του Μαθηματικού τμήματος του Πανεπιστημίου Αθηνών και προπολεμική Διαβαλκανική Μαθηματική Ένωση). Ένα χρόνο μετά τον Ζερβό μπήκε στο Πανεπιστήμιο ο Γ. Ρεμούνδος, ένας ακόμη από τους διαπρεπείς καθηγητές της Μαθηματικής Ανάλυσης του Πανεπιστημίου Αθηνών την περίοδο μεταξύ του 1912 και του 1950.

Ο Πρύτανης Π. Ζερβός
Πρυτανεία Πανεπιστημίου Αθηνών

Ενώ αυτοί ήταν φοιτητές των Μαθηματικών, σπούδαζε μηχανικός στη στρατιωτική σχολή του Βελγίου ο γιος του Έλληνα στην καταγωγή, πρεσβευτή στο Βερολίνο της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή (1873 – 1950), ο οποίος στη συνέχεια διέπρεψε ως μαθηματικός στη Γερμανία και διεθνώς. Κυπάρισσος Στέφανος, Ιωάννης Χατζιδάκης, Νικόλαος Χατζιδάκης, Γεώργιος Ρεμούνδος και Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή είναι τα ελληνικά μαθηματικά ονόματα, τα οποία έπαιξαν ουσιώδη ρόλο στην πρώτη φάση της ακαδημαϊκής σταδιοδρομίας του Π. Ζερβού, δηλαδή διδακτικό, ενισχυτικό, ανταγωνιστικό ή αρνητικό, τελικά από το 1917 δημιουργικά συναδερφικό. Η ομάδα αυτή των μαθηματικών δημιουργεί τη δεύτερη περίοδο Παναγιώτης Ζερβός, Μαθηματικός, καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, Πρύτανης και Ακαδημαϊκός της μαθηματικής ακμής του Πανεπιστημίου Αθηνών, η οποία όχι μόνο θεμελιώνει τη Μαθηματική Έρευνα στην Ελλάδα αλλά και προβάλλει διεθνώς την Ελληνική Μαθηματική Επιστήμη, ώστε να είναι εφικτή η σύγκριση των επιτευγμάτων της με τα αντίστοιχα διεθνώς, επιτυγχάνοντας την κατάταξή της μεταξύ των ικανών ερευνητών του διεθνή χώρου.

Κατά το πρώτο έτος των σπουδών του (1894 – 1895) συμμετείχε ο Ζερβός, σε διαγωνισμό μεταξύ των απόρων φοιτητών όλων των ετών του Πανεπιστημίου και αφού αρίστευσε έλαβε χρηματικό επίδομα από το πανεπιστήμιο. Επίσης ο Ιωάννης Χατζιδάκης, καθηγητής του Πανεπιστημίου, απαγόρευσε σ’ αυτόν να απαντά σε φροντιστηριακές ερωτήσεις ή ασκήσεις, γιατί έλυνε τα πάντα. Ένα απόγευμα του 1899 έδωσε πτυχιακές εξετάσεις (τότε έδιναν όλα μαζί τα μαθήματα, προφορικά) αφού προηγουμένως δίδαξε ιδιωτικά σε δεκατέσσερις μαθητές, δηλαδή κάλυψε όλες τις ώρες πριν τις εξετάσεις. Η εξεταστική επιτροπή (Κ. Στέφανος, Ι. Χατζιδάκης, Δ. Αιγινήτης) τον θαύμασε, ιδίως για την ευχέρειά του στους μετασχηματισμούς, η οποία αποτέλεσε τον πρόλογο της μετέπειτα σχετικής άνεσής του, της Προβολικής Γεωμετρίας, που διδάχθηκε από τον Στέφανο. Ενώ περίμενε το αποτέλεσμα της σύσκεψης των εξεταστών, βγήκε ο Στέφανος, ο οποίος τον συγχάρηκε με την έκφραση: «Γεια σου, καπετάνιε».

Το πτυχίο του το πήρε με «άριστα» και ταυτόχρονα με ειδική μνεία της Σχολής. Αυτό συντέλεσε ώστε οι καθηγητές του Κυπάρισσος Στέφανος και Ιωάννης Χατζιδάκης να αξιώσουν από το Υπουργείο Παιδείας τον άμεσο διορισμό του στα σχολεία της Μέσης Εκπαίδευσης. Έτσι, στις 24 Αυγούστου 1899 διορίστηκε ως δάσκαλος στο Ληξούρι της Κεφαλονιάς, στο οποίο υπηρέτησε το σχολικό έτος 1899 – 1900. Το επόμενο σχολικό έτος υπηρέτησε στο Β΄ Βαρβάκειο Ελληνικό σχολείο των Αθηνών και το μεθεπόμενο στο Ελληνικό σχολείο Κερατέας. Τότε οι εκπαιδευτικοί πτυχιούχοι του Πανεπιστημίου, διορίζονταν στην αρχή ως δάσκαλοι.

Όταν το 1901 έγινε διαγωνισμός για να σταλεί υπότροφος του κράτους για ανώτερες μαθηματικές σπουδές στο εξωτερικό και ο Ζερβός λόγω των προαναφερθεισών οικογενειακών υποχρεώσεών του, δεν έλαβε μέρος, τον κάλεσε ο Στέφανος και του είπε: «Γίνεται διαγωνισμός διά τό ἐξωτερικόν καί δέν λαμβάνεις μέρος ἐσύ;». Πρόκειται για τον διαγωνισμό με τον οποίο πήγε στο Παρίσι ο Ρεμούνδος.



 
Web Designer: Π.Δ. Καράμαλης

Χρησιμοποιούμε cookies για να βελτιώσουμε τον ιστότοπό μας και την εμπειρία σας. Τα cookies που είναι απαραίτητα για την λειτουργία του ιστότοπου είναι πάντα ενεργοποιημένα. Για να μάθετε περισσότερα για τα cookies που χρησιμοποιούμε και πώς να τα σβήσετε, δείτε την Πολιτική Προστασίας Δεδομένων.

Αποδέχομαι τους όρους